Hai đường thẳng chéo nhau và hai đường thẳng song song , trắc nghiệm toán học lớp 11 2022 | Mytranshop.com

 

A. Tóm tắt lí thuyết

1. Vị trí tương đối của hai đường thẳng trong không gian.

Cho hai đường thẳng displaystyle a và displaystyle b trong không gian. Có các trường hợp sau đây xảy ra đối với displaystyle a và displaystyle b:

Trường hợp 1: Có một mặt phẳng chứa cả displaystyle a và displaystyle b, khi đó theo kết quả tronh hình học phẳng ta có ba khả năng sau:

Trường hợp 2: Không có mặt phẳng nào chứa cả displaystyle a và displaystyle b, khi đó ta nói displaystyle a và displaystyle b là hai đường thẳng chéo nhau.

2. Các định lí và tính chất.

  • – Trong không gian, qua một điểm cho trước không nằm trên đường thẳng displaystyle a có một và chỉ một đường thẳng song song với displaystyle a.
  • – Nếu ba mặt phẳng phân biệt đôi một cắt nhau theo ba giao tuyến thì ba giao tuyến đó hoặc đồng qui hoặc đôi một song song.
  • – Nếu hai mặt phẳng phân biệt lần lượt chứa hai đường thẳng song song thì giao tuyến của chúng (nếu có) cũng song song với hai đường thẳng đó hoặc trùng với một trong hai đường thẳng đó.
  • – Nếu hai đường thẳng phân biệt cùng song song với đường thẳng thứ ba thì chúng song song.

 

B. Bài tập

Dạng 1: TÌM GIAO TUYẾN CỦA HAI MẶT BẰNG QUAN HỆ SONG SONG

Phương pháp:

Sử dụng tính chất: Nếu hai mặt phẳng displaystyle left( alpha  right) và displaystyle left( beta  right) có điểm chung displaystyle Mvà lần lượt chứa hai đường thẳng song song displaystyle d và displaystyle d' thì giao tuyến của displaystyle left( alpha  right) và displaystyle left( beta  right) là đường thẳng đi qua displaystyle M song song với displaystyle dvà displaystyle d'.

Các ví dụ

Ví dụ 1. Cho hình chóp displaystyle S.ABCD có đáy displaystyle ABCD là hình bình hành.

Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng displaystyle left( SAB right) và displaystyle left( SCD right)

    A. là đường thẳng đi qua S song song với AB, CD

    B. là đường thẳng đi qua S

    C. là điểm S

    D. là mặt phẳng (SAD)

Mytranshop.com khuyên bạn nên xem:  Ancol, trắc nghiệm hóa học lớp 11 2022 | Mytranshop.com

Lời giải:

 

Ta có displaystyle left{ begin{array}{l}ABsubset left( SAB right)\CDsubset left( SCD right)\ABparallel CD\Sin left( SAB right)cap left( SCD right)end{array} right.

displaystyle Rightarrow left( SAB right)cap left( SCD right)=dparallel ABparallel CD,Sin d

 

Ví dụ 2. Cho hình chóp displaystyle S.ABCD có đáy displaystyle ABCD là hình thang với các cạnh đáy là displaystyle AB và displaystyle CD. Gọi displaystyle I,J lần lượt là trung điểm của các cạnh displaystyle AD và displaystyle BC và displaystyle G là trọng tâm của tam giác displaystyle SAB.

a) Tìm giao tuyến của hai mặt phẳng displaystyle left( SAB right) và displaystyle left( IJG right).

    A.là đường thẳng song song với AB

    B.là đường thẳng song song vơi CD

    C.là đường thẳng song song với đường trung bình của hình thang ABCD

    D.Cả A, B, C đều đúng

b) Tìm điều kiện của displaystyle AB và displaystyle CD để thiết diện của displaystyle left( IJG right) và hình chóp là một hình bình hành.

    A. displaystyle AB=frac{2}{3}CD          B. displaystyle AB=CD             C. displaystyle AB=frac{3}{2}CD             D. displaystyle AB=3CD

 

Lời giải:

 

a) Ta có displaystyle ABCD là hình thang và displaystyle I,J là trung điểm của displaystyle AD,BC nên displaystyle IJ//AB.

Vậy displaystyle left{ begin{array}{l}Gin left( SAB right)cap left( IJG right)\ABsubset left( SAB right)\IJsubset left( IJG right)\ABparallel IJend{array} right.

displaystyle Rightarrow left( SAB right)cap left( IJG right)=MNparallel IJparallel AB với

displaystyle Min SA,Nin SB.

b) Dễ thấy thiết diện là tứ giác displaystyle MNJI.

Do displaystyle G là trọng tâm tam giác displaystyle SAB và displaystyle MNparallel ABnên displaystyle frac{MN}{AB}=frac{SG}{SE}=frac{2}{3}

(displaystyle E là trung điểm của displaystyle AB).

displaystyle Rightarrow MN=frac{2}{3}AB.

Lại có displaystyle IJ=frac{1}{2}left( AB+CD right). Vì displaystyle MNparallel IJ nên displaystyle MNIJ là hình thang, do đó displaystyle MNIJ là hình bình hành khi displaystyle MN=IJ

displaystyle Leftrightarrow frac{2}{3}AB=frac{1}{2}left( AB+CD right)Leftrightarrow AB=3CD.

Vậy thết diện là hình bình hành khi displaystyle AB=3CD.

Dạng 2: CHỨNG MINH HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG.

Phương pháp:

Để chứng minh hai đường thẳng song song ta có thể làm theo một trong các cách sau:

  • – Chứng minh chúng cùng thuộc một mặt phẳng rồi dùng các phương pháp chứng minh hai đường thẳng song song trong mặt phẳng.
  • – Chứng minh hai đường thẳng đó cùng song song vơi đường thẳng thứ ba.
  • – Nếu hai mặt phẳng phân biệt lần lượt chứa hai đường thẳng song song thì giao tuyến của chúng (nếu có) cũng song song với hai đường thẳng đó hoặc trùng với một trong hai đường thẳng đó.
  • – Sử dụng định lí về giao tuyến của ba mặt phẳng.

Các ví dụ

Ví dụ 1. Cho hình chóp displaystyle S.ABCD có đáy displaystyle ABCD là một hình thang với đáy lớn displaystyle AB. Gọi displaystyle M,N lần lượt là trung điểm của displaystyle SA và displaystyle SB.

Mytranshop.com khuyên bạn nên xem:  Top Điểm Chạy Bộ Ở Gò Vấp, Hồ Chí Minh 2022 | Mytranshop.com

a) Khẳng định nào sau đây là đúng nhất

    A. displaystyle MN song song với displaystyle CD.

    B. displaystyle MN chéo với displaystyle CD.

    C. displaystyle MN cắt với displaystyle CD.

    D. displaystyle MN trùng với displaystyle CD.

b) Gọi displaystyle P là giao điểm của displaystyle SC và displaystyle left( ADN right)displaystyle I là giao điểm của displaystyle AN và displaystyle DP. Khẳng định nào sau đây là đúng?

    A. displaystyle SI song song với displaystyle CD.

    B. displaystyle SI chéo với displaystyle CD.

    C. displaystyle SI cắt với displaystyle CD.

    D. displaystyle SI trùng với displaystyle CD.

Lời giải:

a) Ta có displaystyle MN là đường trung bình của tam giác displaystyle SAB nên displaystyle MNparallel AB.

Lại có displaystyle ABCD là hình thang displaystyle Rightarrow AB//CD.

Vậy displaystyle left{ begin{array}{l}MNparallel AB\CDparallel ABend{array} right.Rightarrow MNparallel CD.

 

b) Trong displaystyle left( ABCD right) gọi displaystyle E=ADcap BC, trong displaystyle left( SCD right) gọi displaystyle P=SCcap EN.

Ta có displaystyle Ein ADsubset left( ADN right) displaystyle Rightarrow ENsubset left( AND right)Rightarrow Pin left( ADN right).

Vậy displaystyle P=SCcap left( ADN right).

Do displaystyle I=ANcap DPRightarrow left{ begin{array}{l}Iin AN\Iin DPend{array} right.Rightarrow left{ begin{array}{l}Iin left( SAB right)\Iin left( SCD right)end{array} right.Rightarrow SI=left( SAB right)cap left( SCD right).

Ta có displaystyle left{ begin{array}{l}ABsubset left( SAB right)\CDsubset left( SCD right)\ABparallel CD\left( SAB right)cap left( SCD right)=SIend{array} right.Rightarrow SIparallel CD.

Ví dụ 2. Cho hình chóp displaystyle S.ABCD có đáy displaystyle ABCD là một hình thang với đáy displaystyle AD và displaystyle BC. Biết displaystyle AD=a,BC=b. Gọi displaystyle I và displaystyle J lần lượt là trọng tâm các tam giác displaystyle SAD và displaystyle SBC. Mặt phẳng displaystyle left( ADJ right) cắt displaystyle SB,SC lần lượt tại displaystyle M,N. Mặt phẳng displaystyle left( BCI right) cắt displaystyle SA,SD tại displaystyle P,Q.

a) Khẳng định nào sau đây là đúng?

    A. displaystyle MN song sonng với displaystyle PQ.

    B. displaystyle MN chéo với displaystyle PQ.

    C. displaystyle MN cắt với displaystyle PQ.

    D. displaystyle MN trùng với displaystyle PQ.

b) Giải sử displaystyle AM cắt displaystyle BP tại displaystyle Edisplaystyle CQ cắt displaystyle DN tại displaystyle F. Chứng minh displaystyle EF song song với displaystyle MN và displaystyle PQ. Tính displaystyle EF theo displaystyle a,b.

    A. displaystyle EF=frac{1}{2}left( a+b right)    B. displaystyle EF=frac{3}{5}left( a+b right)    C. displaystyle EF=frac{2}{3}left( a+b right)    D. displaystyle EF=frac{2}{5}left( a+b right)

Lời giải:

a) Ta có displaystyle Iin left( SAD right)Rightarrow Iin left( SAD right)cap left( IBC right).

Vậy displaystyle left{ begin{array}{l}ADsubset left( SAD right)\BCsubset left( IBC right)\ADparallel BC\left( SAD right)cap left( IBC right)=PQend{array} right.

displaystyle Rightarrow PQparallel ADparallel BCtext{   }left( 1 right)

Tương tự displaystyle Jin left( SBC right)Rightarrow Jin left( SBC right)cap left( ADJ right)

Vậy displaystyle left{ begin{array}{l}ADsubset left( ADJ right)\BCsubset left( SBC right)\ADparallel BC\left( SBC right)cap left( ADJ right)=MNend{array} right.

displaystyle Rightarrow MNparallel ADparallel BCtext{  }left( 2 right)

Từ displaystyle left( 1 right) và displaystyle left( 2 right) suy ra displaystyle MNparallel PQ.

b) Ta có displaystyle E=AMcap BPRightarrow left{ begin{array}{l}Ein left( AMND right)\Ein left( PBCQ right)end{array} right.;displaystyle F=DNcap CQRightarrow left{ begin{array}{l}Fin left( AMND right)\Fin left( PBCQ right)end{array} right.

Do đó displaystyle EF=left( AMND right)cap left( PBCQ right). Mà displaystyle left{ begin{array}{l}ADparallel BC\MNparallel PQend{array} right.Rightarrow EFparallel ADparallel BCparallel MNparallel PQ.

Tính displaystyle EF: Gọi displaystyle K=CPcap EFRightarrow EF=EK+KF

Ta có displaystyle EKparallel BCRightarrow frac{EK}{BC}=frac{PE}{PB}text{  }left( 1 right)displaystyle PMparallel ABRightarrow frac{PE}{EB}=frac{PM}{AB}

Mà displaystyle frac{PM}{AB}=frac{SP}{SA}=frac{2}{3}Rightarrow frac{PE}{EB}=frac{2}{3}.

Từ displaystyle left( 1 right)suy ra displaystyle frac{EK}{BC}=frac{PE}{PB}=frac{PE}{PE+EB}=frac{1}{1+frac{EB}{PE}}=frac{2}{5}Rightarrow EK=frac{2}{5}BC=frac{2}{5}b

Tương tự displaystyle KF=frac{2}{5}a. Vậy displaystyle EF=EK+KF=frac{2}{5}left( a+b right).

Dạng 3: CHỨNG MINH BỐN ĐIỂM ĐỒNG PHẲNG VÀ BA ĐƯỜNG THẲNG ĐỒNG QUI

Phương pháp:

Để chứng minh bốn điểm displaystyle A,B,C,D đồng phẳng ta tìm hai đường thẳng displaystyle a,b lần lượt đi qua hai trong bốn điểm trên và chứng minh displaystyle a,b song song hoặc cắt nhau, khi đó displaystyle A,B,C,D thuôc displaystyle mpleft( a,b right).

Để chứng minh ba đường thẳng displaystyle a,b,cđồng qui ngoài cách chứng minh ở §1, ta có thể chứng minh displaystyle a,b,c lần lượt là giao tuyến của hai trong ba mặt phẳng displaystyle left( alpha  right),left( beta  right),left( delta  right) trong đó có hai giao tuyến cắt nhau. Khi đó theo tính chất về giao tuyến của ba mặt phẳng ta được displaystyle a,b,c đồng qui.

Các ví dụ

Ví dụ 1. Cho hình chóp displaystyle S.ABCD có đáy displaystyle ABCD là một tứ giác lồi. Gọi displaystyle M,N,E,F lần lượt là trung điểm của các cạnh bên displaystyle SA,SB,SC và displaystyle SD.

Mytranshop.com khuyên bạn nên xem:  Nốt ruồi ở vùng kín nói lên điều gì? Có nên tẩy nốt ruồi ở vùng kín 2022 | Mytranshop.com

a) Khẳng định nào sau đây là đúng?

    A. displaystyle ME,NF,SO đôi một song song (displaystyle O là giao điểm của displaystyle AC và displaystyle BD).

    B. displaystyle ME,NF,SO không đồng quy (displaystyle O là giao điểm của displaystyle AC và displaystyle BD).

    C. displaystyle ME,NF,SO đồng qui (displaystyle O là giao điểm của displaystyle AC và displaystyle BD).

    D. displaystyle ME,NF,SO đôi một chéo nhau (displaystyle O là giao điểm của displaystyle AC và displaystyle BD).

b) Khẳng định nào sau đây là đúng?

    A. Bốn điểm displaystyle M,N,E,F đồng phẳng.

    B. Bốn điểm displaystyle M,N,E,F không đồng phẳng.

    C. MN, EF chéo nhau    

    D. Cả A, B, C đều sai

Lời giải:

a) Trong displaystyle left( SAC right) gọi displaystyle I=MEcap SO, dễ thấy displaystyle I là trung điểm của displaystyle SO, suy ra displaystyle FI là đường trung bình của tam giácdisplaystyle SOD.

Vậy displaystyle FI//OD.

Tương tự ta có displaystyle NIparallel OB nên displaystyle N,I,F thẳng hàng hay displaystyle Iin NF.

Vậy minh displaystyle ME,NF,SO đồng qui .

b) Do displaystyle MEcap NF=I nên displaystyle ME và displaystyle NF xác định một mặt phẳng. Suy ra displaystyle M,N,E,F đồng phẳng.

Ví dụ 2. Cho hình chóp displaystyle S.ABCD có đáy displaystyle ABCD là hình chữ nhật. Gọi displaystyle M,N,E,F lần lượt là trọng tâm các tam giác displaystyle SAB,SBC,SCD và displaystyle SDA. Chứng minh:

a) Bốn điểm displaystyle M,N,E,F đồng phẳng.

b) Khẳng định nào sau đây là đúng?

    A. Bốn điểm displaystyle M,N,E,F đồng phẳng.

    B. Bốn điểm displaystyle M,N,E,F không đồng phẳng.

    C. MN, EF chéo nhau    

    D. Cả A, B, C đều sai 

b) Ba đường thẳng displaystyle ME,NF,SO đồng qui (displaystyle O là giao điểm của displaystyle AC và displaystyle BD).

a) Khẳng định nào sau đây là đúng?

    A. displaystyle ME,NF,SO đôi một song song (displaystyle O là giao điểm của displaystyle AC và displaystyle BD).

    B. displaystyle ME,NF,SO không đồng quy (displaystyle O là giao điểm của displaystyle AC và displaystyle BD).

    C. displaystyle ME,NF,SO đồng qui (displaystyle O là giao điểm của displaystyle AC và displaystyle BD).

    D. displaystyle ME,NF,SO đôi một chéo nhau (displaystyle O là giao điểm của displaystyle AC và displaystyle BD).

Lời giải:

a) Gọi displaystyle M',N',E',F' lần lượt là trung điểm các cạnh displaystyle AB,BC,CD và displaystyle DA.

Ta có displaystyle frac{SM}{SM'}=frac{2}{3},frac{SN}{SN'}=frac{2}{3}Rightarrow frac{SM}{SM'}=frac{SN}{SN'}

displaystyle Rightarrow MNparallel M'N'text{  }left( 1 right).

Tương tự displaystyle frac{SE}{SE'}=frac{SF}{SF'}Rightarrow EFparallel E'F'text{  }left( 2 right)

Lại có displaystyle left{ begin{array}{l}M'N'parallel AC\E'F'parallel ACend{array} right.Rightarrow M'N'parallel E'F'text{ }left( 3 right)

Từ displaystyle left( 1 right),left( 2 right) và displaystyle left( 3 right) suy ra displaystyle MNparallel EF. Vậy bốn điểm displaystyle M,N,E,F đồng phẳng.

b) Dễ thấy displaystyle M'N'E'F' cũng là hình bình hành và displaystyle O=M'E'cap N'F'.

Xét ba mặt phẳng displaystyle left( M'SE' right),left( N'SF' right) và displaystyle left( MNEF right) ta có :

displaystyle left( M'SE' right)cap left( N'SF' right)=SO

displaystyle left( M'SE' right)cap left( MNEF right)=ME

displaystyle left( N'SF' right)cap left( MNEF right)=NF

displaystyle MEcap NF=I.

Do đó theo định lí về giao tuyến của ba mặt phẳng thì ba đường thẳng displaystyle ME,NF,SO đồng qui.

Leave a Comment